Teknik Bilgiler
TEKTAR TEKNİK KÜTÜPHANE
Bitki Besleme Teknik Rehberi
Bitki besleme; bitkinin ihtiyaç duyduğu besin elementlerinin yeterli, dengeli ve alınabilir biçimde sağlanmasını kapsar. Toprakta bir elementin bulunması, bitki tarafından mutlaka alınabileceği anlamına gelmez; pH, EC, su, sıcaklık, havalanma, kök sağlığı ve besinler arası etkileşimler birlikte değerlendirilmelidir.
Güncel bitki besleme sınıflandırmasında 17 element bitki yaşamı için zorunlu kabul edilir. Makro ve mikro ayrımı, bir elementin önemini değil bitkinin ihtiyaç duyduğu miktarı ifade eder.
| Grup | Elementler | Temel yaklaşım |
|---|---|---|
| Hava ve sudan sağlanan temel elementler | Karbon (C), Hidrojen (H), Oksijen (O) | Bitki kuru maddesinin büyük bölümünü oluştururlar; C ağırlıklı olarak atmosferik CO₂’den, H ve O büyük ölçüde sudan sağlanır. |
| Birincil makro besinler | Azot (N), Fosfor (P), Potasyum (K) | Bitkiler tarafından yüksek miktarlarda kullanılır; gübreleme programlarının temelini oluşturur. |
| İkincil makro besinler | Kalsiyum (Ca), Magnezyum (Mg), Kükürt (S) | Makro düzeyde gereklidir; hücre yapısı, klorofil, protein ve metabolik süreçlerde kritik rol oynar. |
| Mikro besinler | Demir (Fe), Mangan (Mn), Çinko (Zn), Bakır (Cu), Bor (B), Molibden (Mo), Klor (Cl), Nikel (Ni) | Düşük miktarlarda gerekir ancak herhangi birinin yetersizliği büyüme ve verimi sınırlayabilir. |
Yararlı elementler: Silisyum (Si), sodyum (Na), kobalt (Co) ve benzeri bazı elementler belirli bitki türlerinde veya belirli fizyolojik koşullarda yararlı olabilir; ancak tüm yüksek bitkiler için zorunlu 17 element listesine dahil edilmez.
Liebig’in Minimum Yasası
Bitki gelişimi yalnızca toplam besin miktarına değil, gereksinime göre en fazla sınırlayıcı olan faktöre bağlıdır. Bu nedenle “daha fazla gübre” her zaman “daha fazla verim” anlamına gelmez. Dengeli besleme, doğru pH, sağlıklı kök sistemi ve uygun su yönetimi birlikte değerlendirilmelidir.
| Element | Başlıca alınış formu | Kısa not |
|---|---|---|
| Karbon (C) | CO₂ | Başlıca yapraklardan atmosferik CO₂ olarak alınır. |
| Hidrojen (H) | H₂O | Temel kaynak sudur. |
| Oksijen (O) | H₂O, O₂, CO₂ | Su, hava ve CO₂ metabolik kaynaklardır. |
| Azot (N) | NO₃⁻, NH₄⁺ | Çoğu bitki atmosferik N₂’yi doğrudan kullanamaz; biyolojik N fiksasyonu ayrı bir mekanizmadır. |
| Fosfor (P) | H₂PO₄⁻, HPO₄²⁻ | Oran pH’ya bağlıdır; ortofosfat başlıca alınan formdur. |
| Potasyum (K) | K⁺ | İyon halinde alınır. |
| Kalsiyum (Ca) | Ca²⁺ | Alımı ve taşınması su akışı ile yakından ilişkilidir. |
| Magnezyum (Mg) | Mg²⁺ | Klorofil ve çok sayıda enzim sistemi için önemlidir. |
| Kükürt (S) | SO₄²⁻ | Bitkilerin başlıca kök alım formu sülfattır. |
| Demir (Fe) | Fe²⁺ / Fe³⁺ kompleksleri | Alım mekanizması bitki grubuna ve rizosfer kimyasına bağlıdır. |
| Mangan (Mn) | Mn²⁺ | pH yükseldikçe yarayışlılığı genellikle azalır. |
| Çinko (Zn) | Zn²⁺ | Yüksek pH ve yüksek fosfor koşullarında yarayışlılık azalabilir. |
| Bakır (Cu) | Cu²⁺ | Organik maddeye güçlü bağlanabilir. |
| Bor (B) | H₃BO₃, kısmen B(OH)₄⁻ | Çoğu yetiştirme pH’sında borik asit önemli alınış formudur. |
| Molibden (Mo) | MoO₄²⁻ | Diğer birçok mikro elementten farklı olarak pH yükseldikçe yarayışlılığı artma eğilimindedir. |
| Klor (Cl) | Cl⁻ | Osmotik denge ve fotosentetik reaksiyonlarda görev alır. |
| Nikel (Ni) | Ni²⁺ | Üreaz enziminin işlevi için zorunlu mikro elementtir. |
Besin elementlerinin hareketliliği, eksiklik belirtilerinin bitkinin hangi bölümünde önce ortaya çıkacağını anlamada güçlü bir ipucudur; ancak tek başına kesin tanı değildir.
| Bitkide göreli hareketlilik | Örnek elementler | Eksikliğin ilk görüldüğü yer |
|---|---|---|
| Yüksek / görece yüksek | N, P, K, Mg, Mo, Cl | Çoğunlukla yaşlı ve alt yapraklar |
| Düşük / sınırlı | Ca, S, Fe, Mn, Zn, Cu, Ni | Çoğunlukla genç yapraklar ve büyüme noktaları |
| Türe bağlı değişken | B | Birçok tarla bitkisinde genç dokular; bazı poliol üreten türlerde daha hareketli olabilir |
Tanı uyarısı: Kuraklık, su baskını, kök çürüklüğü, düşük sıcaklık, tuzluluk, pestisit zararı ve hastalıklar besin noksanlığına benzeyen belirtiler oluşturabilir. Görsel belirti daima toprak/yaprak analizi ve kök bölgesi incelemesiyle doğrulanmalıdır.
Fiziksel yapı
Sıkışma, taban taşı, düşük porozite ve zayıf kök-toprak teması kök gelişimini ve besin alımını sınırlar.
Su ve havalanma
Aşırı su kök bölgesindeki oksijeni azaltırken kuraklık kütle akışı ve difüzyonla taşınan besinlerin köke ulaşmasını sınırlar.
Sıcaklık
Düşük kök bölgesi sıcaklıkları kök büyümesini ve mikrobiyal mineralizasyonu yavaşlatabilir; özellikle erken dönemde geçici P veya S benzeri belirtiler görülebilir.
Organik madde
Besin rezervi, su tutma, agregasyon ve biyolojik aktiviteyi etkiler. Organik maddenin mineralizasyon hızı sıcaklık ve neme bağlıdır.
KDK / CEC
Katyon değişim kapasitesi, toprağın K⁺, Ca²⁺, Mg²⁺ ve NH₄⁺ gibi katyonları tutma kabiliyeti hakkında bilgi verir.
Kök sağlığı
Nematodlar, kök hastalıkları, düşük oksijen ve fiziksel hasar, toprakta besin yeterli olsa bile alımı düşürebilir.
pH, besin elementlerinin çözünürlüğünü, mikrobiyal süreçleri ve kök çevresindeki kimyasal reaksiyonları etkiler. “Tek bir ideal pH” bütün bitkiler için geçerli değildir; ancak birçok tarla ve bahçe bitkisinde hafif asidik–nötr koşullar geniş bir besin grubu için elverişlidir.
| Koşul | Beslenme açısından tipik riskler |
|---|---|
| Düşük pH | Al ve Mn toksisitesi riski artabilir; Ca, Mg ve P yarayışlılığı düşebilir. Molibden yarayışlılığı genellikle azalır. |
| Hafif asidik – nötr | Birçok tarla/bahçe bitkisinde makro ve mikro besinlerin dengeli yarayışlılığı için uygun aralık oluşturur. |
| Yüksek pH / kireçli koşullar | Fe, Zn, Mn, Cu ve bazı durumlarda B yarayışlılığı azalabilir; P, Ca ile daha az çözünür bileşikler oluşturabilir. |
Elektriksel iletkenlik (EC), çözeltideki toplam iyon yoğunluğunun pratik bir göstergesidir. Yüksek EC kök çevresinin ozmotik potansiyelini düşürerek bitkinin su alımını zorlaştırabilir; düşük EC ise özellikle topraksız yetiştiricilikte yetersiz besin konsantrasyonuna işaret edebilir.
Önemli: Tek başına EC değeri hangi iyonun fazla olduğunu göstermez. Aynı EC; yararlı besinlerden, sodyum/klorür gibi istenmeyen tuzlardan veya bunların karışımından kaynaklanabilir. Bu nedenle sulama suyu ve besin çözeltisi analizi ile birlikte yorumlanmalıdır.
Mutlak noksanlık
Toprakta veya besin çözeltisinde ilgili element gerçekten yetersizdir.
Yarayışlılık problemi
Element vardır ancak pH, bağlanma, düşük sıcaklık veya kök bölgesi koşulları nedeniyle bitki alamaz.
Taşınım problemi
Özellikle Ca gibi elementlerde köke alım yeterli olsa bile düşük transpirasyon veya dengesiz su yönetimi hedef dokuya taşınmayı sınırlar.
Antagonizm
Başka bir iyonun yüksek düzeyi alımı baskılar.
Kök sorunu
Kök hastalıkları, nematod, sıkışma, havasızlık veya mekanik zarar nedeniyle etkin kök yüzeyi azalır.
Yanlış teşhis
Hastalık, zararlı, herbisit zararı, sıcaklık stresi veya su stresi besin noksanlığı sanılabilir.
Görsel teşhis bir başlangıç aracıdır; gübreleme kararı için tek başına yeterli değildir.
| Sıra | Kontrol | Neden? |
|---|---|---|
| 1 | Belirtinin bitkideki konumu ve deseni | Yaşlı/yeni yaprak ayrımı mobilite hakkında ipucu verir. |
| 2 | Toprak analizi | pH, yarayışlı besinler, organik madde ve gerektiğinde EC değerlendirilir. |
| 3 | Yaprak / doku analizi | Bitkinin gerçekten aldığı besin düzeyi ölçülür. |
| 4 | Sulama suyu analizi | EC, bikarbonat, Na, Cl ve diğer iyonların etkisi belirlenir. |
| 5 | Kök bölgesi incelemesi | Havasızlık, kök çürüklüğü, sıkışma ve kök yoğunluğu kontrol edilir. |
| 6 | Gübreleme / sulama geçmişi | Doz, zamanlama, uygulama yolu ve potansiyel antagonizmler değerlendirilir. |
Besin elementleri arasındaki etkileşimler mutlak değildir; konsantrasyon, pH, EC, toprak özellikleri, bitki türü ve gelişme dönemine göre değişebilir. Aşağıdaki tablo önemli etkileşimleri pratik risk yaklaşımıyla özetler.
| Yüksek / baskın durum | Etkilenebilen besin(ler) | Pratik yorum |
|---|---|---|
| Çok yüksek K | Mg, Ca | Katyon rekabeti özellikle kaba bünyeli ve düşük tamponlama kapasiteli topraklarda Mg ve bazen Ca alımını baskılayabilir. |
| Çok yüksek NH₄⁺ | K, Ca, Mg | Amonyumun baskın olduğu besleme rejimleri diğer katyonların alımını azaltabilir; oran bitki türü, pH ve EC’ye göre değerlendirilmelidir. |
| Aşırı P birikimi | Zn; bazı koşullarda Fe ve Cu dengesi | Özellikle yüksek P:Zn koşullarında P kaynaklı Zn yetersizliği görülebilir. Bu ilişki her yüksek P toprağında otomatik olarak oluşmaz. |
| Yüksek pH / kireç | Fe, Zn, Mn, Cu; bazı koşullarda B | Bu doğrudan element-element antagonizmi değil, çözünürlük ve yarayışlılık etkisidir; sahada en sık “besin var ama alınamıyor” tablolarından biridir. |
| Düşük pH | Mo azalabilir; Mn/Fe çözünürlüğü aşırı artabilir | Mo yarayışlılığı genellikle düşerken Mn ve Fe toksisite riski bazı topraklarda artabilir. |
| Dengeli Ca–Mg–K | Birbirlerinin alımı | “İdeal sabit oran” yaklaşımı yerine her birinin yeterlilik düzeyini toprak/doku analiziyle izlemek daha güvenilirdir. |
| Mikoriza ve sağlıklı rizosfer | P, Zn, Cu ve diğerleri | Arbüsküler mikoriza kök araştırma hacmini artırarak özellikle P ve bazı mikro elementlerin alımını destekleyebilir. |
Önemli: Bu tablo bir karışabilirlik tablosu değildir. Gübrelerin aynı tankta fiziksel/kimyasal karışabilirliği; bitkideki besin etkileşiminden farklı bir konudur ve ürün etiketleri ile kavanoz testi kurallarına göre değerlendirilmelidir.
Her besin elementi; alınış formu, biyokimyasal işlev, bitkideki görev, hareketlilik, eksiklik belirtileri, eksikliği artıran koşullar, dengesizlik riski, teşhis notu ve hassasiyet başlıkları altında değerlendirilmiştir.
N
Azot
Birincil makro besin
| Başlıca alınış formu | NO₃⁻ (nitrat) ve NH₄⁺ (amonyum). Atmosferik N₂ çoğu bitki tarafından doğrudan kullanılamaz; biyolojik azot fiksasyonu mikroorganizmalar aracılığıyla gerçekleşir. |
| Biyokimyasal işlevi | Aminoasitlerin, proteinlerin, nükleik asitlerin, klorofil ve çok sayıda koenzimin temel bileşenidir. |
| Bitkide işlevi | Vejetatif gelişimi, yaprak alanını, fotosentetik kapasiteyi ve protein sentezini destekler. |
| Bitkide hareketliliği | Yüksektir. Eksiklik belirtileri çoğunlukla yaşlı yapraklarda başlar. |
| Tipik eksiklik belirtileri | Alt/yaşlı yapraklarda genel soluk yeşil–sararma, ince ve zayıf sürgünler, küçük yapraklar ve büyümede yavaşlama. |
| Eksikliği artıran koşullar | Düşük organik madde, aşırı yağış/yıkanma, kök bölgesinde su fazlalığı ve denitrifikasyon, düşük sıcaklıkta mineralizasyonun yavaşlaması, yetersiz veya dengesiz gübreleme. |
| Fazlalık / dengesizlik riski | Aşırı N aşırı vejetatif gelişim, geciken olgunlaşma, yumuşak dokular ve bazı koşullarda K, Ca ve Mg dengesizlikleriyle ilişkilendirilebilir. |
| Teşhis notu | Görsel belirti tek başına yeterli değildir; toprak ve yaprak/doku analiziyle doğrulanmalıdır. |
| Hassas / yüksek riskli bitkiler | Tüm kültür bitkileri azot yetersizliğine duyarlıdır. Risk özellikle düşük organik maddeli, kaba bünyeli ve yoğun yağış/sulama ile nitrat yıkanmasının görüldüğü alanlarda artar. |
İlgili TEKTAR Çözümleri
AGROFOL 650s
Toplam N %12 • NH₄-N %12
2026 katalog verisi; aynı zamanda toplam S %26 içerir.
MIXAMIN
Toplam N %9 • Organik N %3,5 • Üre N %5,5
Organik madde %39 ve K₂O %5 ile birlikte azot sağlar.
NUTRIGOLD 35.05.08 + ME
Toplam N %35 • NO₃-N %2,3 • NH₄-N %2,3 • Üre-N %30,4
NUTRIGOLD serisinin yüksek N formülü.
AGRUMIN TT
Toplam N %13 • NO₃-N %1,2 • Üre-N %11,8
Ayrıca K₂O %5, MgO %6,8 ve B-Fe-Mn-Zn içerir.
BETACROP PLUS
Toplam N %5 • Organik Madde %28
Glisin/betain ve deniz yosunu ekstraktı içeren organik-organomineral destek ürünü.
P
Fosfor
Birincil makro besin
| Başlıca alınış formu | H₂PO₄⁻ ve HPO₄²⁻. Bu iki formun oranı kök bölgesi pH’sına bağlıdır. |
| Biyokimyasal işlevi | ATP/ADP enerji transferi, nükleik asitler, fosfolipitler ve fosforilasyon reaksiyonlarının temel parçasıdır. |
| Bitkide işlevi | Kök gelişimi, erken dönem büyüme, enerji transferi, çiçeklenme ve üreme süreçlerine katkıda bulunur. |
| Bitkide hareketliliği | Bitki içinde görece hareketlidir; noksanlık çoğunlukla yaşlı dokularda önce görülür. Toprakta ise hareketliliği genellikle düşüktür. |
| Tipik eksiklik belirtileri | Yavaş büyüme, zayıf köklenme, koyu yeşil görünüm; bazı türlerde yaşlı yapraklarda morumsu/kızılımsı pigmentasyon. |
| Eksikliği artıran koşullar | Çok düşük veya yüksek pH, Fe/Al veya Ca ile reaksiyonlar, soğuk ve ıslak toprak, zayıf kök gelişimi, gübrenin kökten uzak yerleştirilmesi. |
| Fazlalık / dengesizlik riski | Uzun süreli aşırı P uygulaması özellikle Zn, Fe ve Cu beslenmesinde dengesizlik riskini artırabilir. |
| Teşhis notu | Toprak testindeki P sonucu; pH, örnekleme yöntemi ve kullanılan analiz metoduyla birlikte yorumlanmalıdır. |
| Hassas / yüksek riskli bitkiler | Erken dönemde güçlü kök gelişimine ihtiyaç duyan mısır, tahıllar, sebzeler ve genç meyve plantasyonları soğuk/ıslak topraklarda geçici P noksanlığı gösterebilir. Hassasiyet toprak P düzeyinden çok kök gelişimi ve P’nin köke uzaklığıyla da ilişkilidir. |
İlgili TEKTAR Çözümleri
POLYPHOS HG
Toplam N %11 • NH₄-N %11 • P₂O₅ %37
2026 katalogda yüksek fosforlu sıvı ürün olarak yer alır.
NUTRIGOLD 10.45.10 + ME
N %10 • P₂O₅ %45 • K₂O %10
NUTRIGOLD serisinin yüksek P formülü.
NUTRIGOLD 00.40.40 + ME
P₂O₅ %40 • K₂O %40
Azotsuz yüksek P-K formülü.
K
Potasyum
Birincil makro besin
| Başlıca alınış formu | K⁺. |
| Biyokimyasal işlevi | Çok sayıda enzimi aktive eder; ozmotik düzenleme ve elektriksel yük dengesinde görev alır. |
| Bitkide işlevi | Stoma hareketleri, su kullanım dengesi, karbonhidrat taşınımı, doku dayanıklılığı ve ürün kalite parametrelerinde rol oynar. |
| Bitkide hareketliliği | Yüksektir; eksiklik çoğunlukla yaşlı yapraklardan başlar. |
| Tipik eksiklik belirtileri | Yaşlı yaprak kenarlarında kloroz, ilerleyen dönemde kenar nekrozu; zayıf gövde, düşük stres toleransı ve kalite sorunları. |
| Eksikliği artıran koşullar | Düşük toprak K rezervi, kumlu topraklarda yıkanma, kuraklık, aşırı Ca/Mg ve düşük kök aktivitesi. |
| Fazlalık / dengesizlik riski | Aşırı K, Mg ve Ca alımını baskılayabilir; özellikle K:Mg dengesi önemlidir. |
| Teşhis notu | Toprak ve yaprak analizlerinin birlikte yorumlanması en güvenilir yaklaşımdır. |
| Hassas / yüksek riskli bitkiler | Patates, domates, üzüm, meyve ağaçları, ayçiçeği ve yüksek ürün kaldıran tarla/sebze bitkilerinde K gereksinimi yükselebilir. Hassasiyet verim hedefi, toprak K tamponlama kapasitesi ve su rejimine göre değişir. |
İlgili TEKTAR Çözümleri
NUTRIGOLD 13.05.40 + ME
N %13 • P₂O₅ %5 • K₂O %40
NUTRIGOLD serisinin yüksek K formülü.
NUTRIGOLD 20.05.30 + ME
N %20 • P₂O₅ %5 • K₂O %30
Yüksek K içeren dengeli NPK formülü.
MIXAMIN
K₂O %5
Toplam N %9 ve organik madde %39 ile birlikte K sağlar.
AGRUMIN TT
K₂O %5
N, Mg ve mikro besinlerle birlikte potasyum sağlar.
Ca
Kalsiyum
İkincil makro besin
| Başlıca alınış formu | Ca²⁺. |
| Biyokimyasal işlevi | Hücre duvarı pektatlarının yapısal bütünlüğü, zar stabilitesi ve hücresel sinyal iletiminde görev alır. |
| Bitkide işlevi | Meristemlerin, kök uçlarının, genç yaprakların ve gelişen meyvelerin sağlıklı oluşumunda kritik rol oynar. |
| Bitkide hareketliliği | Floemde yeniden taşınması çok sınırlıdır. Taşınım büyük ölçüde ksilem ve transpirasyon akışına bağlıdır. |
| Tipik eksiklik belirtileri | Genç yaprak ve büyüme noktalarında deformasyon/nekroz; marulda tipburn, domates ve biberde çiçek burnu çürüklüğü gibi fizyolojik bozukluklar. |
| Eksikliği artıran koşullar | Düzensiz sulama, yüksek tuzluluk, zayıf kök sistemi, düşük transpirasyonlu dokular, yüksek K veya Mg rekabeti. |
| Fazlalık / dengesizlik riski | Aşırı Ca; Mg ve K dengesini etkileyebilir ve yüksek pH koşullarına eşlik edebilir. |
| Teşhis notu | Toprakta toplam Ca yüksek olsa bile meyve/doku Ca yetersizliği görülebilir; su yönetimi ve taşınım mutlaka incelenmelidir. |
| Hassas / yüksek riskli bitkiler | Domates ve biber meyveleri, marul ve lahana benzeri hızlı gelişen genç dokular, elma gibi düşük transpirasyonlu meyve dokuları Ca taşınım bozukluklarına özellikle duyarlıdır. |
İlgili TEKTAR Çözümleri
CALCIBOR
CaO %12 • B %1,5 • EDTA-şelatlı Zn %0,15
Kalsiyum, bor ve çinkoyu aynı formülasyonda sağlar.
Mg
Magnezyum
İkincil makro besin
| Başlıca alınış formu | Mg²⁺. |
| Biyokimyasal işlevi | Klorofil molekülünün merkez atomudur; ATP ile ilişkili enzim reaksiyonlarında ve çok sayıda enzimin aktivasyonunda görev yapar. |
| Bitkide işlevi | Fotosentez, enerji metabolizması, karbonhidrat taşınımı ve protein sentezini destekler. |
| Bitkide hareketliliği | Yüksektir; eksiklik çoğunlukla yaşlı/alt yapraklarda başlar. |
| Tipik eksiklik belirtileri | Yaşlı yapraklarda damarlar yeşil kalırken damar aralarında sararma; ilerleyen durumda nekrotik alanlar. |
| Eksikliği artıran koşullar | Yüksek K veya Ca, düşük toprak Mg, düşük pH, kaba bünyeli topraklarda yıkanma ve kök stresi. |
| Fazlalık / dengesizlik riski | Aşırı Mg, özellikle K ve Ca beslenmesiyle rekabet oluşturabilir. |
| Teşhis notu | Damar arası kloroz Fe noksanlığına benzeyebilir; Mg’de belirtilerin yaşlı yaprakta başlaması ayırıcı bir ipucudur. |
| Hassas / yüksek riskli bitkiler | Asma, elma, narenciye, patates, domates, mısır ve yüksek K gübrelemesi yapılan ürünlerde Mg noksanlığı daha kolay görülebilir; ürün ve toprak analizleriyle doğrulanmalıdır. |
İlgili TEKTAR Çözümleri
PRO Mg
MgO %16 • SO₃ %32
2026 katalogdaki yüksek magnezyumlu mikro kristal ürün.
MICROMIX
MgO %4
B, Cu, Fe, Mn, Mo ve Zn ile birlikte Mg sağlar.
NUTRIGOLD 19.06.20 + (3MgO) + ME
N %19 • P₂O₅ %6 • K₂O %20 • MgO %3
NPK + Mg içeren NUTRIGOLD formülü.
AGRUMIN TT
MgO %6,8
N, K ve mikro besinlerle birlikte.
TEROLIGOMIX
MgO %12 • SO₃ %46
B, Cu, Fe, Mn ve Zn de içerir.
S
Kükürt
İkincil makro besin
| Başlıca alınış formu | SO₄²⁻. |
| Biyokimyasal işlevi | Sistein ve metiyonin gibi aminoasitlerin, proteinlerin, koenzim A ve bazı savunma bileşiklerinin yapısında bulunur. |
| Bitkide işlevi | Protein sentezi, enzim faaliyetleri ve azot metabolizmasının dengeli yürütülmesini destekler. |
| Bitkide hareketliliği | Tür ve gelişim koşullarına bağlı olarak sınırlı–orta düzeydedir; eksiklik sıklıkla genç dokularda belirginleşir. |
| Tipik eksiklik belirtileri | Genç yapraklarda daha belirgin, genel ve homojen açık yeşil–sararma; ince gövde ve yavaş büyüme. |
| Eksikliği artıran koşullar | Düşük organik madde, kumlu topraklarda sülfat yıkanması, düşük sıcaklıkta mineralizasyonun yavaşlaması ve kök gelişiminin zayıflaması. |
| Fazlalık / dengesizlik riski | Aşırı sülfat ve yüksek toplam tuz yükü EC’yi artırabilir; ürün formu ve uygulama dozu birlikte değerlendirilmelidir. |
| Teşhis notu | N ve S eksiklikleri birbirine benzeyebilir; N genellikle yaşlı yaprakta, S ise daha çok genç yaprakta belirginleşir. |
| Hassas / yüksek riskli bitkiler | Kanola ve diğer Brassica türleri, yonca/baklagiller ve yüksek verimli tahıllarda S talebi yüksektir. Kaba bünyeli, düşük organik maddeli topraklarda risk artar. |
İlgili TEKTAR Çözümleri
AGROFOL 650s
SO₃ %65 • Toplam S %26
Aynı zamanda toplam N %12 (tamamı NH₄-N) içerir.
PRO Mg
SO₃ %32 • MgO %16
Magnezyum ve kükürt birlikte sağlar.
TEROLIGOMIX
SO₃ %46 • MgO %12
Kükürt ve magnezyum yanında çoklu mikro element içerir.
Fe
Demir
Mikro besin
| Başlıca alınış formu | Alım stratejisi bitki grubuna bağlıdır: birçok dikot Fe³⁺’ü kök yüzeyinde Fe²⁺’ye indirger; çimensi bitkiler Fe-fitosiderofor kompleksleri kullanabilir. |
| Biyokimyasal işlevi | Elektron taşıma zincirleri, sitokromlar ve çok sayıda redoks enziminin bileşenidir. |
| Bitkide işlevi | Fotosentez, solunum ve klorofil oluşum süreçlerinin sürdürülebilmesi için gereklidir. |
| Bitkide hareketliliği | Düşüktür; eksiklik genç yapraklarda başlar. |
| Tipik eksiklik belirtileri | Genç yapraklarda damarlar yeşil kalırken damar aralarının belirgin sararması; şiddetli durumda yaprak neredeyse beyazlaşabilir. |
| Eksikliği artıran koşullar | Yüksek pH/kireç, yüksek bikarbonat, aşırı sulama ve kök havasızlığı, düşük kök sıcaklığı, kök hastalıkları. |
| Fazlalık / dengesizlik riski | Çok düşük pH ve indirgen koşullarda Fe çözünürlüğü aşırı artabilir; toksisite tür ve koşula bağlıdır. |
| Teşhis notu | Toplam toprak Fe yüksek olsa bile yüksek pH’da fizyolojik Fe noksanlığı oluşabilir. |
| Hassas / yüksek riskli bitkiler | Narenciye, asma, taş/yumuşak çekirdekli meyveler ve bazı sebzeler yüksek pH–kireçli koşullarda Fe klorozuna daha yatkındır. |
İlgili TEKTAR Çözümleri
MICROMIX
Toplam Fe %4 • EDTA-Fe %1,5 • DTPA-Fe %2,5
Çift şelatlı demir ile birlikte çoklu mikro besin sağlar.
AGRUMIN TT
EDTA-şelatlı Fe %2
N, K, Mg, B, Mn ve Zn ile birlikte.
TEROLIGOMIX
EDTA-şelatlı Fe %1
Mg-S ve mikro element karışımı.
Mn
Mangan
Mikro besin
| Başlıca alınış formu | Mn²⁺. |
| Biyokimyasal işlevi | Fotosistem II’de suyun parçalanmasında görevli oksijen geliştiren kompleksin temel bileşenidir; çok sayıda enzimi aktive eder. |
| Bitkide işlevi | Fotosentez, redoks reaksiyonları ve karbonhidrat metabolizmasına katkıda bulunur. |
| Bitkide hareketliliği | Görece düşüktür; belirtiler genç veya orta yaşlı yapraklarda görülür. |
| Tipik eksiklik belirtileri | Damar arası kloroz; bazı türlerde küçük gri/kahverengi nekrotik benekler. |
| Eksikliği artıran koşullar | Yüksek pH, kireçli toprak, yüksek organik maddeye bağlı kompleksleşme ve aşırı kuruluk. |
| Fazlalık / dengesizlik riski | Çok asit ve indirgen topraklarda Mn çözünürlüğü artarak toksisiteye neden olabilir. |
| Teşhis notu | Fe eksikliğine benzeyebilir; doku analizi ayrımı güçlendirir. |
| Hassas / yüksek riskli bitkiler | Yulaf, soya, fasulye, tahıllar ve bazı meyve/sebzeler yüksek pH veya iyi havalanan organik topraklarda Mn noksanlığı gösterebilir; tür ve toprak koşulu belirleyicidir. |
İlgili TEKTAR Çözümleri
ALBA MANGANESE
Mn %20
2026 katalogda yüksek manganlı ürün.
MICROMIX
EDTA-şelatlı Mn %1,5
Çoklu mikro besin karışımı.
PRO Mn20
Mn %20
Yüksek manganlı mikro kristal ürün.
AGRUMIN TT
Mn %4
Çoklu makro-mikro formül.
TEROLIGOMIX
Mn %3
Mg-S ve mikro element karışımı.
Zn
Çinko
Mikro besin
| Başlıca alınış formu | Zn²⁺. |
| Biyokimyasal işlevi | Çok sayıda enzimin yapısal/katalitik kofaktörüdür; protein ve gen ifadesi süreçlerinde rol oynar. |
| Bitkide işlevi | Büyüme düzenleyici metabolizma, enzim aktivitesi, protein sentezi ve normal boğum arası gelişimini destekler. |
| Bitkide hareketliliği | Genellikle sınırlıdır; noksanlık genç dokularda belirginleşebilir. |
| Tipik eksiklik belirtileri | Küçük yaprak, kısa boğum arası, rozetleşme, damar arası kloroz ve büyümede gerileme. |
| Eksikliği artıran koşullar | Yüksek pH/kireç, soğuk ve ıslak toprak, yüksek P, düşük organik madde veya kök aktivitesi. |
| Fazlalık / dengesizlik riski | Aşırı Zn, özellikle Fe ve Cu beslenmesini etkileyebilir. |
| Teşhis notu | Yüksek P bulunan alanlarda Zn durumu ayrıca kontrol edilmelidir. |
| Hassas / yüksek riskli bitkiler | Mısır, fasulye, narenciye, meyve ağaçları ve bazı sebzelerde Zn noksanlığı daha sık raporlanır; yüksek pH, yüksek P ve soğuk toprak riski artırabilir. |
İlgili TEKTAR Çözümleri
ALBA BORON ZINC
Zn %14 • B %7
Yüksek çinko ve bor içeren mikro besin karışımı.
MICROMIX
EDTA-şelatlı Zn %2
Fe, Mn, B, Cu, Mo ve Mg ile birlikte.
CALCIBOR
EDTA-şelatlı Zn %0,15
CaO %12 ve B %1,5 içeren formülde destekleyici Zn.
PRO Zn25
Zn %25
2026 katalogda yüksek çinkolu mikro kristal ürün.
PROMET Zn
Zn %8 w/w • %10,2 w/v
Sıvı çinko ürünü.
AGRUMIN TT
Zn %3
N, K, Mg ve mikro besin karışımı.
TEROLIGOMIX
Zn %1,8
Mg-S ve mikro element karışımı.
Cu
Bakır
Mikro besin
| Başlıca alınış formu | Cu²⁺ ve kök/yaprak ortamındaki organik kompleksler. |
| Biyokimyasal işlevi | Plastosiyanin ve çeşitli oksidaz/redüktaz enzimlerinde redoks merkezidir. |
| Bitkide işlevi | Fotosentetik elektron taşınımı, solunum, lignin oluşumu ve enzim faaliyetlerinde rol oynar. |
| Bitkide hareketliliği | Düşüktür; eksiklik çoğunlukla genç dokularda belirginleşir. |
| Tipik eksiklik belirtileri | Genç yapraklarda solgunluk/deformasyon, sürgün ucu gerilemesi, bazı türlerde yaprak uçlarında kurumalar. |
| Eksikliği artıran koşullar | Yüksek organik madde, yüksek pH, aşırı kireç ve bazı topraklarda güçlü bağlanma. |
| Fazlalık / dengesizlik riski | Aşırı Cu kök gelişimini ve Fe/Zn dengesini olumsuz etkileyebilir; mikro elementlerde doz kontrolü kritiktir. |
| Teşhis notu | Bakır beslemesi ile bitki koruma amaçlı bakırlı ürünler birbirinden ayrı değerlendirilmelidir. |
| Hassas / yüksek riskli bitkiler | Tahıllar, soğan, havuç, marul ve yüksek organik maddeli/turbalı topraklarda yetişen bazı ürünler Cu noksanlığına daha duyarlı olabilir. |
İlgili TEKTAR Çözümleri
PROMET Cu
Cu %6,5 w/w • %8,0 w/v
2026 katalogdaki bakır besleme ürünü.
MICROMIX
EDTA-şelatlı Cu %0,1
Çoklu mikro besin desteği.
TEROLIGOMIX
Cu %0,5
Mg-S ve mikro element karışımı.
B
Bor
Mikro besin
| Başlıca alınış formu | Çoğu tarımsal pH koşulunda başlıca H₃BO₃ (borik asit); pH yükseldikçe B(OH)₄⁻ oranı artar. |
| Biyokimyasal işlevi | Hücre duvarı yapısında çapraz bağların oluşumu, zar bütünlüğü ve meristem fonksiyonlarıyla ilişkilidir. |
| Bitkide işlevi | Büyüme noktaları, kök uzaması, polen tüpü gelişimi, çiçeklenme ve üreme dokularının sağlıklı gelişimini destekler. |
| Bitkide hareketliliği | Türe bağlıdır. Çoğu tarla bitkisinde düşüktür; sorbitol/mannitol gibi polioller üreten bazı türlerde floemde hareketli olabilir. |
| Tipik eksiklik belirtileri | Büyüme noktalarında ölüm/bozulma, genç yapraklarda deformasyon ve kırılganlık, zayıf çiçeklenme ve meyve tutumu. |
| Eksikliği artıran koşullar | Kuraklık, düşük organik madde, kaba bünyeli topraklarda yıkanma, yüksek pH ve zayıf kök aktivitesi. |
| Fazlalık / dengesizlik riski | Boronun yeterlilik ile toksisite aralığı dardır; gereksiz veya yüksek doz uygulamadan kaçınılmalıdır. |
| Teşhis notu | Toprak ve özellikle uygun zamanda alınmış doku analiziyle doğrulanmalıdır; türler arasında yeterlilik aralıkları ciddi farklılık gösterir. |
| Hassas / yüksek riskli bitkiler | B gereksinimi/yanıt olasılığı daha yüksek ürünlere yonca, elma, brokoli, kanola, karnabahar, kereviz, kırmızı ve şeker pancarı, ayçiçeği ve şalgam örnek verilebilir. Soya ve kuru fasulye ise aşırı B’ye özellikle hassastır. |
İlgili TEKTAR Çözümleri
ALBA BORON ZINC
B %7 • Zn %14
Yüksek B-Zn kombinasyonu.
CALCIBOR
B %1,5 • CaO %12 • EDTA-Zn %0,15
Ca-B-Zn kombinasyonu.
MICROMIX
B %1,2
Çoklu mikro besin karışımının bor içeriği.
AGRUMIN TT
B %0,3
N-K-Mg ve mikro elementlerle birlikte bor içerir.
TEROLIGOMIX
B %1,2
Mg-S ve mikro element karışımı.
Mo
Molibden
Mikro besin
| Başlıca alınış formu | MoO₄²⁻ (molibdat). |
| Biyokimyasal işlevi | Nitrat redüktaz başta olmak üzere Mo-kofaktör içeren enzimler için zorunludur. |
| Bitkide işlevi | Nitratın indirgenmesi ve azot metabolizması; baklagillerde simbiyotik azot fiksasyonu süreçleri. |
| Bitkide hareketliliği | Bitkide hareketliliği orta-yüksek kabul edilebilir; belirtiler tür ve gelişim dönemine göre değişebilir. |
| Tipik eksiklik belirtileri | Azot eksikliğine benzer solukluk ve büyüme geriliği; karnabaharda 'whiptail' gibi türlere özgü belirtiler görülebilir. |
| Eksikliği artıran koşullar | Düşük pH’da molibdatın yarayışlılığı genellikle azalır. |
| Fazlalık / dengesizlik riski | Bitkinin ihtiyacı çok düşüktür; gereksiz yüksek dozlardan kaçınılmalıdır. |
| Teşhis notu | Mo ihtiyacı çok düşük olduğundan laboratuvar analizi ve doğru dozlama önemlidir. |
| Hassas / yüksek riskli bitkiler | Karnabahar ve diğer Brassica türleri ile baklagiller Mo yetersizliğine daha duyarlı olabilir. Düşük pH, Mo yarayışlılığını belirgin biçimde azaltabilir. |
İlgili TEKTAR Çözümleri
MICROMIX
Mo %0,1
Mg, B, Cu, Fe, Mn ve Zn ile birlikte Mo sağlar.
Cl
Klor
Mikro besin
| Başlıca alınış formu | Cl⁻. |
| Biyokimyasal işlevi | Fotosistem II’de suyun parçalanması, elektriksel yük dengesi ve ozmotik süreçlerde rol oynar. |
| Bitkide işlevi | Stoma hareketleri, hücresel ozmotik denge ve fotosentetik fonksiyonlara katkıda bulunur. |
| Bitkide hareketliliği | Bitki içinde hareketlidir. |
| Tipik eksiklik belirtileri | Tarla koşullarında nadirdir; solgunluk, kloroz, bronzlaşma ve kök gelişiminde azalma görülebilir. |
| Eksikliği artıran koşullar | Klor girdisinin çok düşük olduğu kontrollü sistemler; doğal tarla koşullarında eksiklik seyrektir. |
| Fazlalık / dengesizlik riski | Bazı bitkiler klorüre hassastır; yüksek Cl tuzluluk ve yaprak yanıklığı riskini artırabilir. |
| Teşhis notu | Sulama suyundaki Cl içeriği mutlaka dikkate alınmalıdır. |
| Hassas / yüksek riskli bitkiler | Tarla koşullarında Cl eksikliği seyrektir. Buna karşılık bazı meyve, tütün ve klorüre hassas türlerde yüksek Cl girdisi toksisite/tuzluluk riski oluşturabilir. |
İlgili TEKTAR Çözümleri
Doğrulanmış özel eşleşme yok
Bu element için 2026 katalog verisinde doğrudan ana ürün eşleşmesi henüz doğrulanmadı.
Ni
Nikel
Mikro besin
| Başlıca alınış formu | Ni²⁺. |
| Biyokimyasal işlevi | Üreaz enziminin zorunlu metal bileşenidir. |
| Bitkide işlevi | Ürenin metabolizması ve genel azot kullanım süreçlerinde rol oynar. |
| Bitkide hareketliliği | Görece hareketlidir; tür ve koşula göre değişebilir. |
| Tipik eksiklik belirtileri | Nadirdir; üre birikimi, yaprak uçlarında nekroz ve bazı türlerde zayıf büyüme görülebilir. |
| Eksikliği artıran koşullar | Çok düşük Ni içeren kontrollü yetiştirme sistemleri veya spesifik toprak/bitki koşulları. |
| Fazlalık / dengesizlik riski | Nikelin gereksinim düzeyi çok düşüktür; yüksek düzeyler toksik olabilir. |
| Teşhis notu | Rutin gübrelemede çoğu koşulda özel Ni uygulaması gerekmez; gereklilik analizle belirlenmelidir. |
| Hassas / yüksek riskli bitkiler | Nikel eksikliği tarla koşullarında nadirdir. Pekan gibi bazı türlerde düşük Ni ile ilişkili özel belirtiler daha iyi belgelenmiştir; rutin Ni uygulaması analiz olmadan önerilmemelidir. |
İlgili TEKTAR Çözümleri
Doğrulanmış özel eşleşme yok
Bu element için 2026 katalog verisinde doğrudan ana ürün eşleşmesi henüz doğrulanmadı.
Bilimsel kullanım notu: Besin noksanlığı belirtileri tür, çeşit, gelişme dönemi ve çevre koşullarına göre değişebilir. Bu tablolar teşhis rehberidir; kesin gübreleme reçetesi değildir. Gübreleme kararı toprak, yaprak/doku ve gerekiyorsa sulama suyu analizleriyle desteklenmelidir.
Aşağıdaki matris yalnızca TEKTAR Katalog 2026’da bileşim değeri doğrudan doğrulanmış ürünleri gösterir. “●” işareti ürünün ilgili elementi beyan edilmiş bileşiminde içerdiğini gösterir; miktarlar ürün kartlarında ayrıca verilir.
| Ürün | N | P | K | Ca | Mg | S | B | Fe | Mn | Zn | Cu | Mo |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| AGROFOL 650s | ● | ● | ||||||||||
| POLYPHOS HG | ● | ● | ||||||||||
| CALCIBOR | ● | ● | ● | |||||||||
| PRO Mg | ● | ● | ||||||||||
| MICROMIX | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | |||||
| AGRUMIN TT | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | |||||
| TEROLIGOMIX | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | |||||
| ALBA BORON ZINC | ● | ● | ||||||||||
| ALBA MANGANESE | ● | |||||||||||
| PRO Zn25 | ● | |||||||||||
| PROMET Zn | ● | |||||||||||
| PROMET Cu | ● | |||||||||||
| MIXAMIN | ● | ● |
Bu sayfanın amacı: üreticiye ve teknik kullanıcıya besin elementlerini anlamak için güvenilir bir başvuru çerçevesi sunmaktır. Buradaki bilgiler ürün veya parsel bazında gübreleme reçetesi değildir.
| Konu | Final yaklaşımı |
|---|---|
| Zorunlu elementler | 17 zorunlu besin elementi esas alınmıştır: C, H, O, N, P, K, Ca, Mg, S, Fe, Mn, Zn, Cu, B, Mo, Cl ve Ni. |
| Eksiklik teşhisi | Görsel belirti; toprak analizi, uygun bitki dokusu analizi, sulama suyu ve kök bölgesi incelemesiyle birlikte değerlendirilir. |
| pH grafikleri | Besin yarayışlılığını nitel olarak anlatır; ürün ve toprak türüne göre farklılık gösterebilir. |
| Antagonizm | Sabit “bir element diğerini daima engeller” listesi yerine konsantrasyon, pH, EC, bitki ve toprak koşullarına bağlı etkileşim yaklaşımı kullanılmıştır. |
| TEKTAR ürünleri | Bileşim oranları eski Teknik Bilgiler HTML’sinden değil, TEKTAR Katalog 2026 ve kanonik ürün verilerinden alınmalıdır. |
Bilimsel kaynak omurgası: Penn State Extension — plant nutrition / essential nutrients; University of Minnesota Extension — nutrient management, boron, potassium ve plant tissue analysis yayınları. Nihai Studio yayınına kaynak bağlantıları ayrı bir “Kaynaklar” alanından yönetilebilir.